Zasobnik ratunkowy NAZ-7M

W moich zbiorach mam kilka elementów zasobnika ratunkowego NAZ-7M zakupionego w Ukrainie. Jest to pokrowiec, metalowy zasobnik (umiejscowiony na dole po prawej) zawierający – w moim przypadku – zapałki, suche paliwo i lusterko, oraz puste małe metalowe pudełko z napisem „wkłady” (to tylko część elementów które powinny się znajdować w tej części zasobnika).

Oczywiście jak w przypadku wielu moich eksponatów, to początek długiej i żmudnej drogi do próby skompletowania zestawu, co pewnie w pełni się nie uda. Fajnie by było mieć np. okulary, maczetę czy narty…

Pod zdjęciami linki do opisu zasobnika NAZ-7 i NAZ-7M na stronie http://www.fotelkatapultowy.pl, oraz szersze opracowanie dotyczące różnych rosyjskich zasobników NAZ. Nie jestem autorem tego opracowania, przygotowałem tylko kompilację tekstów z rosyjskojęzycznych stron i for internetowych.

Zestaw ratowniczy-awaryjny NAZ-7 opisany został na stronie www.fotelkatapultowy.pl

Zestaw ratowniczy-awaryjny NAZ-7M, także opisany na stronie www.fotelkatapultowy.pl

Kilka słów o niektórych elementach zestawu:

„R-855” („Komar”) – radiostacja ratownicza, lotnicza, poszukiwawcza VHF z anteną – boją pneumatyczną. Stacja ta jest obowiązkowym elementem wyposażenia kamizelki ratunkowej pilota wojskowego. Znane są odmiany tej stacji: R-855U, R-855UM (całkowicie tranzystorowa), R-855-2M. Podstawowy element: R-855U – lampy elektronowe 1Zh29B; R-855UM – tranzystory. Taka stacja radiowa znajdowała się na pokładzie statku kosmicznego Wostok, którym podróżował pierwszy kosmonauta planety, Jurij Gagarin, gdy ten leciał w kosmos.

ZBIORNIK NA WODĘ (niestety nie posiadam takiego)
Zbiornik z zestawu lotniczego NAZ-7, NAZ-7M, NAZ-8 (Przenośna rezerwa awaryjna) Sił Powietrznych ZSRR, spawana z duraluminium, malowana z zewnątrz farbą „młotkową”, pokryta warstwą srebra od wewnątrz . Dzięki temu woda zebrana w zbiorniku zachowuje swój smak przez wiele lat (zgodnie z normą wodę wymienia się raz na pół roku), nieregulaminowo w przypadku alkoholi zachodzi zazwyczaj super – „jonizacja srebrem”;).

STANDARDOWY NÓŻ LOTNICZY PILOTA WOJSKOWEGO SIŁ POWIETRZNYCH ZSRR (niestety także nie posiadam takiego)
Nóż wszedł do użytku podczas wojny w Afganistanie. Nóż wydano personelowi lotniczemu. Niektórzy twierdzą, że był częścią zestawu NAZ, inni zaś, że wydawano go oddzielnie w magazynie odzieżowym, jako dodatek do munduru lotniczego.
Nóż noszono w specjalnej kieszeni kombinezonu. Wielu pilotów owijało ostrze sznurkiem, tak aby w razie potrzeby (na wypadek gdyby pilot zawisł na spadochronie na drzewie ze złamaną ręką) można było je otworzyć jedną ręką.
Otwieranie jedną ręką – linę przywiązywano do uchwytu na końcu rękojeści i owijano nią nóż; po gwałtownym rzucie i zatrzymaniu ostrze wypadało, a otwarty nóż pozostawał zawieszony na linie.
Nóż składany, składa się z dwóch części: ostrza głównego z blokadą oraz dwurzędowej piły z płaskim śrubokrętem na końcu.
Nie bez powodu piła ta ma dokładnie dwa rzędy zębów; przeznaczona była bowiem nie tylko do przecinania lin spadochronowych, ale także, w razie potrzeby, do piłowania duraluminiowego poszycia samolotu.
Ponoć został on specjalnie opracowany w tym celu i przetestowany właśnie na poszyciu.
Czy radzieccy inżynierowie ukradli nóż Niemcom? Podobny nóż znajduje się w niemieckim katalogu przedwojennych noży myśliwskich z 1940 roku.
W rosyjskim jest taka sama piła, to samo ostrze, ale nie ma korkociągu (po raz pierwszy Rosjanie usunęli korkociąg z noża, zamiast go dodać;).
Kolejną różnicą jest to, że w przypadku noży radzieckich powłoki były wykonane z bakelitu, a nie rogu. Bakelit jest bardziej niezawodny i co najważniejsze, tańszy.
Okazuje się, że nikt nigdy nie opracował tego modelu na potrzeby lotnictwa, ale wzięto istniejącą wersję, zmodyfikowano ją (usunięto korkociąg i zmieniono materiał rękojeści), a następnie wprowadzono do produkcji wojskowej.

MACZETA (niestety również nie posiadam takiej, cenią się…)
Maczeta przeznaczona jest do torowania ścieżek w zaroślach, a także do przygotowywania materiałów budowlanych, stawiania chat, przygotowywania drewna na opał, kopania kanałów i dołów.
Maczeta jest ogólnie rzecz biorąc uniwersalnym narzędziem przetrwania, a wszyscy piloci rosyjskich sił powietrznych są szkoleni w posługiwaniu się tym nożem na specjalnych poligonach. A jego funkcjonalność użytkowania nie ogranicza się tylko i wyłącznie do celu wskazanego w instrukcji powyżej. Maczeta może być używana do cięcia śniegu w trudnych warunkach w Arktyce, może służyć jako broń, a ponieważ powierzchnia ostrza noża jest błyszcząca, może służyć jako lustro sygnałowe do zwrócenia uwagi samolotów ratowniczych lub w skrajnych przypadkach do rozpoczęcia akcji ratunkowej. Może też ponoć służyć do wzniecenia pożaru, jeżeli promień słońca zostanie prawidłowo skierowany, w przygotowane miejsce na rozpalenie ognia.
Maczeta w etui umieszczona jest w NAZ na zbiorniku na wodę i przymocowana do szlufki plecaka za pomocą linki zabezpieczającej. Jest częścią przenośnego zasobnika ratunkowego (dalej „NAZ”) Sił Powietrznych Rosji (Siły Powietrzne ZSRR). Znajdziemy ją w NAZ-8 i NAZ-7M, NAZ-7MB, NAZ-8B, a także w NAZ załóg kosmicznych. Wcześniej nóż w pochwie służył również jako kolba pistoletu TP-82 używanego przez kosmonautów. (Kosmonauci mają nóż „maczetę” połączony z bronią palną z trzema lufami, dwiema gładkimi kalibru 32 z nabojami do strzelby i jedną gwintowaną, zdaje się – 5,6×39. Rolę kolby spełnia twarda osłona ostrza. Jeśli więc trzymasz broń za lufę, możesz nią ciąć; jeśli trzymasz ją za ostrze, możesz nią strzelać)

Maczeta ma jednosieczne ostrze w kształcie trójkąta prostokątnego z dwoma krawędziami roboczymi: wzdłuż ostrza oraz na końcu ostrza, służącymi jako szpatułka. Używając noża jako łopaty, można nim bardzo dobrze ciąć małe korzenie drzew, dzięki zaostrzonemu końcowi.
Ostrze wykonane jest ze stali węglowej z chromowaną powierzchnią. Na jego grubości wytłoczony jest unikalny numer.
Rękojeść maczety jest odlewana i wykonana z twardej gumy. Aby zapewnić większą pewność chwytu, na jej powierzchni znajdują się wypustki. W głowicy znajduje się otwór na linkę. Z biegiem czasu rękojeść noża ulegała zmianom; najwcześniejsza wersja, w całości odlewana była z gumy; dostępne były również wersje z odłączaną i nieodłączaną plastikową rękojeścią.
Do noszenia maczety służy pochwa na pas, wykonana ze specjalnego, wytrzymałego materiału lotniczego z impregnacją, a także smycz.
Późniejsze modele pochwy posiadały także metalową wkładkę umożliwiającą wygodne przymocowanie noża. W starszych modelach wkładka ta nie występowała. A pokrywa zamykana jest na rzep.
Takie noże zaczęto produkować już w pierwszej połowie lat 70-tych.
Dane techniczne:
Waga noża, g: 345;
Waga pochwy, g: 30;
Długość noża, mm: 360;
Długość ostrza, mm: 240;
Grubość ostrza, mm: 4;
Szerokość ostrza, mm: od 14 u podstawy do 85 na końcu.

Przenośne zestawy/zasobniki awaryjne dla lotnictwa NAZ (носимый аварийный запас – НАЗ)

W razie uszkodzenia lub awarii wszystkie nowoczesne myśliwskie samoloty wojskowe są wyposażone w fotele katapultowe, które pomagają pilotom opuścić zestrzelony lub uszkodzony samolot. Zdarza się, że pilot katapultuje się nad terytorium wroga, gdzie musi przetrwać jakiś czas, zanim zostanie odnaleziony przez specjalną grupę poszukiwawczą.
Właśnie na takie przypadki fotel wyrzucany każdego samolotu wojskowego wyposażony jest w tzw. przenośny zestaw awaryjny / zasobnik ratunkowy (носимый аварийный запас – НАЗ), którego zawartość ma za zadanie podtrzymanie ich życia na lądzie i wodzie – czasem w ekstremalnych warunkach, a także służy do wysyłania sygnałów informujących o miejscu pobytu i prowadzenia dwukierunkowej łączności radiotelefonicznej z załogą ratowniczą. Tego typu NAZ-y są używane wyłącznie przez pilotów wojskowych.

Co zawiera NAZ? Po pierwsze, pilot musi jeść, po drugie, musi mieć wszelkiego rodzaju środki sygnalizacyjne, po trzecie, musi być gotowy do obrony przed żołnierzami wroga, po czwarte, musi być przygotowany do długiego pobytu na terytorium wroga, daleko od ojczyzny i możliwe że cywilizacji.

Wszystkie NAZ-7, NAZ-7M, NAZ-8 zawierają:
– Sprzęt sygnalizacyjny i łączności.
– Awaryjne zaopatrzenie w żywność i wodę.
– Apteczka pierwszej pomocy.
– Sprzęt kempingowy.
Jednak pomiędzy zawartością różnych modeli, a nawet jednego przeznaczonego dla różnych stref geograficznych występowały czasem znaczące różnice (o tym będzie niżej).

Lokalizacja i mocowanie zasobnika NAZ
W samolocie zwykle znajduje się on w fotelu katapultowym (wiele typów wschodnich samolotów ma obecnie fotele K-36 i ich modyfikacje, a zestaw przetrwania jest umieszczony w misce fotela, więc pilot niejako siedzi na nim).
NAZ – 7. Fotele wyrzucane KM-1 i KM-1M. Samoloty: MiG-21, MiG-23, MiG-25, MiG-27.
NAZ – 8. Fotel wyrzucany K-36, wczesne modyfikacje. Samoloty: MiG-29, Su-27, Su-24, Su-25, MiG-31 (wczesny).
NAZ-7M. Fotel wyrzucany K-36. Ten sam samolot, ale z późniejszymi modyfikacjami.

Sam zestaw jest umieszczony w torbie zamontowanej w fotelu. NAZ zamocowany jest do linki, która umożliwia jego ręczne odłączenie od uprzęży spadochronu (linka połączona jest z uprzężą w miejscu, do którego oprócz NAZ przymocowane są końce napinacza pasa).
Piloci śmigłowców noszą swój NAZ w kamizelce ratunkowej. Specjalny NAZ jest dostępny również dla pilotów lotnictwa pierwszej linii (patrz NAZ-IR). NAZ można również złożyć i umieścić w plecaku spadochronowym.

Zasada działania zasobnika NAZ, umieszczonego w fotelu
Po katapultowaniu z zasobnikiem NAZ-7 sam NAZ znajduje się na taśmie przymocowanej do uprzęży spadochronu pilota. Po odłączeniu pilota od fotela katapultowego i otwarciu spadochronu następuje automatyczne odpalenie przecinaków pirotechnicznych, a zasobnik NAZ oddziela się od pilota, i zawisa na linie (sam pilot nadal siedzi na pokrowcu spadochronu). W przypadku starszych typów foteli katapultowych pilot mógł wypuścić NAZ ręcznie na wysokości 500-300 m, pociągając za linkę znajdującą się przy prawym biodrze… Albo mógł go w ogóle nie uwalniać, w zależności od potrzeb i oceny sytuacji: lądowanie lub wodowanie (na przykład podczas lądowania w lesie lub katapultowania się na małej wysokości). W tym przypadku, gdy zachodziła potrzeba odłączenia NAZ, pilot sięgał do specjalnej linki na nodze, pociągnął za nią i uruchamiał przecinaki pirotechniczne. NAZ odczepiał się i zawisał na lince łączącej go z uprzężą spadochronu.

Sam NAZ składa się z trzech zasadniczych części, które są przymocowane do liny w pewnych odstępach. Podczas gdy pilot opada na spadochronie, włącza się radiolatarnia (już gdy fotel katapultowy opuszcza samolot: ponieważ na dużej wysokości zasięg wykrywania radiolatarni wzrasta), a następnie z nabojów ze sprężonym gazem nadmuchiwana jest łódź (tratwa) i nadmuchiwana jest boja radiolatarni „Komar-2M”. W efekcie najpierw pod pilotem na linie wisi sam NAZ, niżej tratwa lub łódź a najniżej radiolatarnia.
Lądując w lesie, należy przyciągnąć NAZ do siebie, aby nie zwisał poniżej i nie zaczepiał o gałęzie.

Pierwsze NAZ-y
Pierwsze NAZ-y pojawiły się w ZSRR już na początku lat 40. XX wieku, kiedy to każdy pilot otrzymywał niewielką rację żywnościową na lot w przypadku awaryjnego lądowania lub wypadku. Oczywiście, współczesne zestawy nie ograniczają się wyłącznie do jedzenia.

W części 10 książki „Żywienie w warunkach wypraw autonomicznych i w sytuacjach nadzwyczajnych” (autor – Luchinsky G.N. M.: Aerogeologia, 2005) napisano, że w 1936 r. wprowadzono awaryjne zaopatrzenie w żywność dla załóg samolotów w razie wypadków i przymusowych lądowań w obszarach oddalonych od terenów zamieszkanych, a także podczas międzylądowań w trakcie lotów. Jednocześnie przewidziano, że w zależności od warunków na trasie lotu samolotu zostanie wydana jedna z dwóch opcji zaopatrzenia w żywność. Użycie zapasów żywności było dozwolone we wszystkich przypadkach wypadków lub przymusowych lądowań w rejonach oddalonych od obszarów zamieszkanych przez ludzi, nie wcześniej niż 4 godziny od momentu lądowania.

Przelatując nad terytorium Syberii, Dalekiego Wschodu i innych stosunkowo słabo zaludnionych regionów, a także nad powierzchnią mórz i oceanów, obliczano, że zapasy żywności wystarczą na 3 dni. W zestawie dziennym na 3 dniowy zapas żywności znalazły się: ciasteczka typu „Cracker” – 300 g, czekolada „Golden Label” – 300 g, konserwa „Mięso duszone” – 1 puszka (338 g netto). Ponadto każdego dnia wydawano 1000 g wody.
W przypadku lotów do innych rejonów kraju, gdzie pomoc mogła zostać udzielona szybciej, a obszary zaludnione były gęstsze, zapasy żywności obliczano na 2 dni. W dziennym zestawie żywnościowym na 2-dniowy zapas żywności znalazły się: ciasteczka typu „Cracker” – 300 g, czekolada „Golden Label” – 200 g, konserwy mięsne – 1 puszka (w tym przypadku przewidziano wydanie konserw „Mięso gotowane” lub „Mięso smażone”, „Mięso solone” o wadze 260 g netto). Wodę dostarczano w ilości 800 g/dzień.

Powyższe opcje były przekazywane każdemu członkowi załogi samolotu przed odlotem. Przechowywano je na lotnisku w pobliżu miejsca postoju samolotów. Odpowiednie opakowanie zapobiegało zepsuciu się zapasów żywności podczas przechowywania ich na lotnisku i na pokładzie samolotu. Okres przydatności do spożycia artykułów spożywczych ustalono na 6 miesięcy dla ciastek, herbatników i czekolady oraz na 1 rok dla konserw mięsnych od daty produkcji. Przed startem do pojemnika należało wlać świeżą wodę, a po locie wylać ją.
Raz w miesiącu zapasy żywności musiały zostać zbadane przez lekarza, który na podstawie wyników badania sporządzał raport. Produkty, które nie osiągnęły wymaganego terminu przydatności do spożycia, musiały zostać zastąpione świeżymi. Produkty, których termin ważności upłynął, ale które według opinii lekarza nadawały się do spożycia, mogły być stosowane w codziennym żywieniu zamiast innych produktów wchodzących w skład standardowej dziennej racji żywnościowej w postaci żywności mielonej, zgodnie z ustalonymi normami zamienników produktów.

RATUNKOWE ZESTAWY PILOTÓW RADZIECKICH
Pierwszą urzędową wzmiankę o NAZ (a właściwie zalążku NAZ) można znaleźć w Uchwale Komitetu Obrony Państwa nr 662 z 12 września 1941 r. „O normach zaopatrzenia żywnościowego Armii Czerwonej”. W punkcie 7 stwierdzono: Ustanowić na pokładzie samolotów pierwszej linii zapas żywności dla 1 osoby na wypadek awarii i przymusowych lądowań:
— mleko skondensowane ……………. 3 puszki
— konserwy mięsne ………………..…… 3 puszki
— biszkopt „Cracker” …………………… 800 g.
— czekolada ……………………………. 300 gramów.
— cukier …………………………………. 400 gramów.

Istnieje również rozkaz Ludowego Komisariatu Obrony ZSRR nr 312 z 22 września 1941 r. „O wprowadzeniu nowych norm zaopatrzenia żywnościowego Armii Czerwonej”, gdzie w punkcie 9 stwierdza się:
Ustanowić na pokładzie samolotów pierwszej linii oraz samolotów znajdujących się na tyłach floty zapas żywności na wypadek awarii i przymusowych lądowań dla jednej osoby:
— mleko skondensowane …………. 3 puszki
— konserwy mięsne …………….,…… 3 puszki
— biszkopt „Krakers” ……………….. 800 g.
— czekolada …..………………………… 300 g.
— cukier ………………………………….. 400 g.
lub zamiast ciasteczek czekoladowych.. 800 g.

Uwaga: istnieje wzmianka, że ​​mogła to być czekolada z fabryki Czerwonego Października.

Oba rozkazy zostały wykonane, a być może nawet przekroczone, o czym świadczą wspomnienia z autobiograficznej opowieści Zachar Sorokina „Gwiazdy na kadłubie”:

„Ostry ból palił moją twarz, a moja ranna noga zdrętwiała. Wiatr szarpał brzeg skórzanej kurtki i wychładzał klatkę piersiową. Próbowałem się zapiąć, ale w ręku miałem pistolet. Bezużyteczny. Magazynek jest pusty. Mechanicznie włożyłem go do kieszeni i wyczułem naboje… Zacząłem przeszukiwać kieszenie. Lustro, latarka elektryczna. Zdjąłem wełniany szalik z szyi, owinąłem nim twarz… Poczułem kompas na dłoni. Szyba była rozbita… Jakoś udało mi się dotrzeć do kabiny, wyjąć pokładowe racje żywnościowe, pistolet sygnałowy (dalej w tekście staje się jasne, że były do ​​niego 4 naboje), torbę z nabojami do niego… Wepchnąłem do kieszeni ciasteczka, biszkopty, puszki konserw mięsnych, czekoladę, małe buteleczki koniaku…
(…)
Zebrałem stos suchego chrustu, ALE NIE BYŁO ŻADNYCH ZAPAŁEK (w tekście nigdzie nie ma wzmianki o tym, że je zgubił, więc prawdopodobnie ich tam nie było). Wystrzeliłem ostatnie dwie rakiety w zarośla, ale ogień nie zajął się…”

Uwaga: 25 października 1941 roku podczas bitwy Z. A. Sorokin przeprowadził atak lotniczy, ale jego uszkodzony samolot spadł na tundrę. Pilot spędził sześć dni na dotarciu do miejsca stacjonowania jednostek radzieckich, pokonując dystans około 70 km i doznając odmrożeń stóp. Straciwszy obie stopy, Z. A. Sorokin powrócił do swojego pułku i kontynuował walkę z wrogiem. Zachar Sorokin zestrzelił swój siódmy samolot w lutym 1943 roku, używając już protez.

Jak wynika z tekstu, pilot MiG-a miał w kieszeni pistolet i amunicję, pistolet sygnałowy z 4 ładunkami (co najmniej jeden czerwony). Za pomocą dwóch sztuk pilot odstraszył wilka, a pozostałymi dwoma próbował rozpalić ogień. Nie miał zapałek. Miał też zapas awaryjnego jedzenia, lusterko, latarkę i kompas. Kompas na ręce nie był częścią NAZ, lecz raczej dodatkowym wyposażeniem nawigacyjnym. A małe buteleczki koniaku najprawdopodobniej nie były prywatną inicjatywą pilota, lecz częścią zapasów awaryjnych.

O wyposażeniu amerykańskich pilotów, którzy byli wówczas sojusznikami, można przekonać się na podstawie wspomnień żołnierzy walczących na pierwszej linii frontu. Wspomnienia pilota Gaidaenko (z książki A. Drabkina „Мы дрались на истребителях”):

„W kabinie (Airacobry) znajdował się dobry zapas żywności. Na wyposażeniu były posiłki dostarczane w osobnych opakowaniach. Była tam też dobrze wyposażona apteczka pierwszej pomocy. Zawiera specjalną strzykawkę ze środkiem przeciwbólowym. Wystarczy, że zdejmiesz nasadkę i od razu będziesz mógł zrobić sobie zastrzyk. Opatrunki były znakomite (autor zapomniał wspomnieć o znakomitych antybiotykach). Ale można było z tego skorzystać tylko po wylądowaniu w samolocie. Ponieważ było to mało prawdopodobne, zdarzało się, że piloci brali po 3-4 tabliczki czekolady, owijali je taśmą i mocowali do spadochronu lub wkładali do kieszeni. Zabierali ze sobą pistolet i kilka magazynków. Nie zabierali pistoletu sygnałowego. Oprócz standardowego TT miałem mały niemiecki pistolet Mauser. Na szczęście nie musiałem używać swojej osobistej broni, ale w wolnym czasie strzelaliśmy na ziemi. „Było mnóstwo nabojów.”

Uwaga: Bell P-39 Airacobra był amerykańskim samolotem myśliwskim z okresu II wojny światowej, który jak na tamte czasy charakteryzował się nietypową konstrukcją (silnik znajdował się za kabiną pilota). Połowa wyprodukowanych Cobr – ponad 4500 pojazdów – została dostarczona do ZSRR w ramach umowy Lend-Lease.

Istnieją wzmianki, że zestaw zawierał wodę pitną w słoikach, żywność w puszkach i lampę spirytusową, lecz być może nie był to zestaw przetrwania, lecz codzienne pokładowe racje żywnościowe (śniadanie-obiad-kolacja) o długim terminie przydatności do spożycia. Różnorodność diety zapewniały duszone mięso, sardynki, kiełbaski, mleko zagęszczone, czekolada i witaminy. W zestawie znajdowały się także race sygnałowe, śpiwory puchowe, kamizelki ratunkowe i kombinezony lotnicze (np. kurtki podszyte futrem małpy!), strzelby Winchester, wędki, a nawet puszkowane robaki do połowu ryb, pontony (z nabojami chemicznymi lub butlami do szybkiego napełniania powietrzem, aktywowane zanurzeniem w wodzie), radiostacja awaryjna już nastawiona na częstotliwość alarmową. Radio zostało wyposażone w antenę w kształcie latawca wykonaną z jedwabiu spadochronowego oraz baterie. Warto również wspomnieć o zestawie części zamiennych, w którego skład wchodziły dwie metalowe walizki na narzędzia i mocna latarka w kształcie litery L. Weterani wspominają, że w kabinie znajdowały się zazwyczaj zegarki naręczne (więcej niż jeden) oraz paczki magazynów Life z papierosami Camel (by zdobyć przychylność ew ludności cywilnej po lądowaniu na wrogim terenie).

Łącznie w ramach Lend-Lease podczas II wojny światowej Związkowi Radzieckiemu dostarczono 22 150 samolotów. Dlatego trudno stwierdzić na pewno, czy wszystkie wymienione powyżej elementy były obecne w każdym samolocie, czy tylko w niektórych typach samolotów.

Ale wojna się skończyła i awaryjne dostawy żywności zdawały się nie być już potrzebne. Kwestia zasobników ratunkowych powróciła dopiero w lipcu 1949 r. Wraz z ogłoszeniem nowych norm dotyczących dodatkowych racji żywnościowych dla oficerów, poruszono również kwestię zaopatrzenia załóg samolotów na wypadek wypadków i przymusowych lądowań. Ustalono standardy dotyczące artykułów pierwszej potrzeby (mleko skondensowane, mięso w puszkach, herbatniki, cukier, czekolada). W 1956 roku ponownie pojawiła się informacja o wprowadzeniu kolejnych zasad/standardów, mających na celu zaopatrzenie załóg samolotów na okoliczność wypadków i przymusowych lądowań.

Jak wiadomo generałowie przygotowują się do wojny minionej, a nie do nadchodzącej. A wojna w Korei (1950-1953) jest tego potwierdzeniem. Piloci radzieccy spotkali się ponownie z amerykańskimi pilotami, lecz tym razem byli to wrogowie. Po raz kolejny sprzęt ZSRR, zaopatrzenie i organizacja były gorsze. Tak wspomina uczestnik tamtych wydarzeń, pilot Gieorgij Agejewicz Łobow w swojej książce „Na niebie Korei Północnej”:

„Jeśli obiektywnie ocenimy działalność amerykańskiej służby ratowniczej, to rzeczywiście zasługuje ona na najwyższą pochwałę. Piloci 5. Armii Powietrznej, którzy porzucili swoje uszkodzone samoloty, mieli duże szanse na przeżycie, gdyż ich zasobniki były dobrze wyposażone. Piloci dysponowali specjalistycznym sprzętem awaryjnym. Każdy z nich miał przenośną automatyczną radiolatarnię, która służyła jako radiostacja naprowadzająca dla samolotu ratowniczego lub śmigłowca. W zestawie znajdowało się specjalne lusterko, za pomocą którego osoba w niebezpieczeństwie mogła wskazać dokładne miejsce swojego położenia. Fotel pilota miał dodatnią wyporność i można go było łatwo przekształcić w wygodną tratwę z żaglem. Oprócz broni osobistej piloci mieli przy sobie składaną broń, sprzęt wędkarski, odsalacz i środek dezynfekujący do wody, farbę do kontrastowego oznakowania miejsca lądowania, konserwy, tytoń i inne kompaktowo zapakowane przedmioty. Załogi otrzymały trwałe mapy terenu wydrukowane na płótnie oraz pisemne apele do lokalnych mieszkańców, w których obiecywano im hojne nagrody za pomoc.

Służba reagowania kryzysowego ZSRR nie mogła równać się z amerykańską. Nie było helikopterów ani lekkich samolotów ratowniczych. Poszukiwania pilotów, którzy porzucili swoje samoloty, prowadzili ratownicy w samochodach. Nie istniały żadne techniczne środki pozwalające określić swoją lokalizację. Wyposażenie radzieckiego pilota wyglądało po prostu żałośnie w porównaniu z amerykańskim: pistolet TT z dwoma magazynkami, puszka mleka skondensowanego i dwie lub trzy tabliczki czekolady. Sytuacja naszych lotników, zestrzelonych w walce, została nieco złagodzona dzięki serdecznej pomocy miejscowej ludności oraz żołnierzy jednostek koreańskich i chińskich.

Jednak w sytuacjach, gdy pilot został ranny lub lądował na słabo zaludnionym terenie górzystym i zalesionym, szanse na jego przeżycie znacznie spadały. Bywały czasy, gdy poszukiwania wymagały organizowania skomplikowanych wypraw. Aby uratować jednego z naszych lotników, który wylądował w górach w dużej odległości od lotnisk, pilnie potrzebna była krew rzadkiego rodzaju. Nie dało się tam szybko dotrzeć samochodem. „Pożyczyliśmy” samolot szkoleniowy Jak-11, odpiłowaliśmy uchwyt sterowniczy w drugiej kabinie i umieściliśmy tam spadochroniarza z ampułkami. „Yashka” pod osłoną pułku myśliwskiego dotarł bezpiecznie na wyznaczone miejsce, a oficer, który wyskoczył ze spadochronem, podał rannemu krew.

Niestety, poszukiwania nie zawsze kończyły się sukcesem. Pewnego dnia ratownicy znaleźli otwarty spadochron, na którym wylądował pilot, lecz on sam zniknął bez śladu. W innym przypadku nie tylko pilota, ale nawet wraku zestrzelonego samolotu nigdy nie odnaleziono…”

Nie można powiedzieć, że w ZSRR problem przetrwania pilotów w ogóle nikogo nie interesował. Pierwsze badania nad problemem przetrwania, prowadzone przez pracowników Instytutu Medycyny Lotniczej i Kosmicznej pod koniec lat 40. XX wieku, poświęcone były badaniu wpływu czynników środowiskowych na Dalekiej Północy na czas przeżycia człowieka w warunkach autonomicznej egzystencji. Jednocześnie rozważano kwestie organizacyjne zabezpieczenia pilotów na wypadek ich przymusowego lądowania w Arktyce. Wyniki przeprowadzonych badań zostały zawarte w pierwszym podręczniku dla lekarzy lotniczych dotyczącym zagadnień zabezpieczenia medycznego personelu jednostek i formacji Sił Powietrznych bazujących na Arktyce.

W tym samym roku w wydziale wypadków lotniczych pod kierownictwem G.A. Demidowa, I.I. Wawiłow i S.E. Komshalyuk publikuje pierwszy poradnik przetrwania dla pilotów.

W 1957 roku podjęto decyzję o utworzeniu laboratorium przetrwania. Unikatowe dane naukowe, uzyskane w wyniku licznych wypraw arktycznych, stały się podstawą do opracowania i walidacji zestawu środków umożliwiających przetrwanie w warunkach Dalekiej Północy. W ówczesnym zestawie awaryjnym nie było sprzętu grzewczego, przenośnych nart, niezawodnych środków łączności ani sygnalizacji. W wyniku prac przeprowadzonych w laboratorium opracowano nowy zestaw środków do przenośnego i pokładowego zaopatrzenia awaryjnego, zapewniający pilotom bezpieczny pobyt na niezamieszkanych terenach Północy nawet do siedmiu dni, opracowano także program szkolenia bojowego pilotów do działań w warunkach arktycznych.

W 1960 roku rozpoczęto prace zmierzające do opracowania programu poszukiwawczo-ratunkowego dla kosmonautów. Dla załogi statku kosmicznego opracowano specjalny zestaw do przechowywania zapasów (NAZ-1 – zasobnik ratunkowy, umieszczany w fotelu). Wraz z dalszym rozwojem kosmonautyki pojawiła się potrzeba stworzenia specjalnych kosmicznych zasobników NAZ do podtrzymywania życia załogi statku kosmicznego w przypadku awaryjnego zakończenia lotu i lądowania w obszarze wykraczającym poza przewidywany. Tworzenie zestawów awaryjnych używanych w kosmosie wzorowano na zasadach działania zestawów awaryjnych w lotnictwie. Od 1960 roku, zgodnie z wymaganiami medycznymi i technicznymi, opracowano szereg zestawów awaryjnego wyposażenia kosmicznego dla różnych typów pojazdów, uwzględniających liczbę członków załogi i możliwe miejsca lądowania awaryjnego: NAZ-WZA, NAZ-SzSM, Wisznia- 1V”, „Granat-1, -2, -3, -4, -5” itp.

Poniżej znajduje się opis zestawu Granat-6 NAZ z książki N.S. Porvatkina „Ciernista droga kosmonauty doświadczalnego. 20 lat w korpusie kosmonautów”

„Przenośny zestaw awaryjny „Granat-6” dla trzech osób, przeznaczony na trzy dni „samodzielnego życia” w nieprzewidzianych warunkach, składał się z kilku pakietów o łącznej wadze około 35 kilogramów. Te „bele”, różniące się kształtem i zawartością, zawierały: trzy komplety kombinezonów chroniących przed zimnem – TZK-10, w skład których wchodziła kurtka, spodnie, nakrycie głowy i buty dla każdego członka załogi; Komplety pianek „Trout” (na wypadek wodowania); sprzęt łączności alarmowej (radiostacja z baterią Priboy, przeznaczona do pracy w trybie łączności głosowej i radiolatarni, zapewniająca ciągłą transmisję ustalonego sygnału dla grupy poszukiwawczej); urządzenia sygnalizacyjne świetlne (rakiety w różnych kolorach, latarki błyskowe, kolorowy dym); racje żywnościowe dla trzech osób na trzy dni (liofilizowana żywność, konserwy, pojemniki z wodą – 2 litry na osobę); sprzęt kempingowy (peleryna medyczna, sprzęt wędkarski, kompas, tabletki nasączone suchym alkoholem do podgrzewania wody i pożywienia, zapałki wodoodporne, igły, nici i inne drobne przedmioty codziennego użytku); broń strzelecka (Pistolet Makarowa – PM); apteczka pierwszej pomocy z lekami i sprzętem do leczenia urazów. Jako materiał na namiot zalecono wykorzystanie kopuły spadochronowej o powierzchni 1000 metrów kwadratowych.
Paczki z zestawem NAZ umieszczono na pokładzie statku kosmicznego w różnych miejscach: umieszczono je między siedzeniami kosmonautów i pod nimi, a także przymocowano do ścian kabiny (były to głównie ubrania). Oczywiste jest, że upchanie bardzo dużego zestawu ratunkowego w dość ciasnej przestrzeni kabiny kosmicznej stanowiło prawdziwy ból głowy dla specjalistów (a także dla załogi).”

Zestawy ratunkowe testowano w ekstremalnych warunkach naturalnych Arktyki, pustyni, dżungli, strefy oceanów tropikalnych, co pozwoliło na określenie konfiguracji zestawów awaryjnych i ocenę ich zgodności z rzeczywistymi warunkami eksploatacji, skuteczności działania poszczególnych elementów wyposażenia, możliwości wykorzystania zapasów żywności awaryjnej itp.

Pracownicy laboratorium M.P. prowadzili szereg unikalnych badań na pustyni, w tajdze i Arktyce. Ich celem było doskonalenie umiejętności przetrwania w tych regionach (Tumanow, W.N. Uskov, N.A. Kruczenok, W.W. Artamoszyn).
Wyniki tych eksperymentów stały się podstawą do stworzenia szeregu pomocy dydaktycznych dla pilotów: „Przetrwanie w tajdze”, „Przetrwanie na pustyni”, „Przetrwanie w Arktyce”, „Przetrwanie w górach”. W tym celu przeprowadzono testy różnych produktów wchodzących w skład NAZ-ów „Inżir” i „NAZ-5”. Badania przeprowadzono na terenach leśnych i bagiennych tajgi ussuryjskiej (Kraj Chabarowski) w górnym biegu rzeki Khor we wrześniu-październiku 1966 r. „Okun” (ze specjalnymi akcesoriami do podnoszenia za pomocą helikoptera), testowano namiot-łódź, nóż-piłę i hamak, nóż-maczetę, kompas nadgarstkowy itp.

W wyniku przeprowadzonych eksperymentów opracowano metody podnoszenia i ewakuacji człowieka przy użyciu wyciągarki w trybie zawisu z terenu zalesionego i bagiennego. Oceniono także możliwość przetrwania w tych warunkach przy ograniczonych zapasach pożywienia (pozyskiwanie jagód, grzybów, łowienie ryb czy polowanie itp.) i innych improwizowanych środków. Jednocześnie oceniono produkty znajdujące się w istniejących i przyszłych zasobnikach NAZ.

Efektem badań było opracowanie nowego NAZ-7 (i jego modyfikacji NAZ-7M, a następnie NAZ-8), których konfiguracja przewiduje możliwość ich wykorzystania w dowolnym rejonie globu.
Według wielu źródeł NAZ-7 nadal jest na wyposażeniu Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, wraz z NAZ-7M, NAZ-8 i NAZ-U (a właściwie NAZ-5U).

NAZ-U
Ten NAZ był częścią zestawu spadochronu ratunkowego, na przykład S-4U lub S-5K. NAZ-U umieszczany jest w plecaku spadochronowym. W jego skład wchodził:

Sprzęt sygnalizacyjny i łącznościowy

1. Radiostacja R-855UM (R-855A1) z baterią „Priboy”. Mieści się w kieszeni munduru.
2. Kaseta sygnałowa/świeca PSND, 2 szt.
3. Gwizdek, 1 szt.
4. Lustro sygnałowe, 1 szt.

Apteczka pierwszej pomocy, 1 zestaw

Sprzęt kempingowy

1. Zapałki wiatroodporne, 20 szt.
2. Suche paliwo, 45 g
3. Kompas, 1 szt.
4. Nóż lotniczy, 1 szt. Mieści się w kieszeni kombinezonu lotniczego

Łódź ratownicza MLAS-1 „OB” lub tratwa PSN-1, 1 szt.

Zapasy żywności

1. Butelki (zbiorniki) z wodą szt. 1 dla 0,7l
2. Cukier rafinowany 300g
3. Sól, 60g

Strzelba z amunicją kalibru 16-12.

NAZ-7
NAZ-7 był montowany głównie w fotelach wyrzucanych samolotów MiG KM-1 i KM-1M (dotyczy to samolotów MiG-21, MiG-23, MiG-25, MiG-27).
NAZ-7 był również używany w spadochronie ratunkowym S-5I i systemie ratunkowym S-5I serii 2 (może być używany zarówno jako część foteli wyrzucanych, jak i niezależnie)

Waga – 10 kg.

Sprzęt sygnalizacyjny i łącznościowy

1. Radiostacja R-855UM (R-855A1) z baterią „Priboy”, 1 kpl.
2. Kabel przejściowy, 1 szt.
3. Gwizdek, 1 szt.
4. Lustro sygnałowe, 1 szt.
5. Kaseta sygnałowa/świeca PSND, 1 szt.
6. 15 mm naboje sygnałowe z mechanizmem spustowym, 1 kpl.
7. Barwnik sygnałowy, opakowanie (dołączone do jednostki pływającej), 1 szt.

Apteczka pierwszej pomocy, 1 zestaw

1. Bandaż
2. Jod
3. Pantocyd
4. Plaster bakteriobójczy
5. Środek odstraszający komary
6. Perkofen
7. Kofeina
8. Lewomycetyna
9. Sulfademisyna

Sprzęt kempingowy

1. Latarka FM-1 z bateriami, 1 szt.
2. Kompas, 1 szt.
3. Nóż lotniczy, 1 szt. (umieszczony w kieszeni kombinezonu lotniczego)
4. Piła drutowa, 1 szt.
5. Zapałki wiatroodporne, 10 szt.
6. Suche paliwo 45 g
7. Butelka polietylenowa na wodę (w etui), 1 szt.
8. Otwieracz do puszek, 1 szt.
9. Filtr/okulary przeciwsłoneczne, 1 szt.
10. Sprzęt wędkarski w pudełku, zestaw: żyłki, haczyki, ciężarki, błystki, smycze, przynęty sztuczne

Poradnik przetrwania, broszura, 1 szt.

Łódź ratownicza MLAS-1 „OB” lub tratwa PSN-1, 1 szt. (w wersji morskiej)

Rakiety śnieżne, 1 para (wersja północna)

Instalacja odsalania chemicznego XO-2, 2 kpl. na 3,5 l wody (w wersji morskiej)

Zapasy żywności

1. Butelki (zbiorniki) z wodą szt. 2 szt. 1,5 l każdy
2. Konserwa mięsna 400 g
3. Cukier rafinowany 630g
4. Sól, 60g

Strzelba z amunicją kalibru 16-12

W zależności od obszarów, nad którymi wykonywane są loty, NAZ-7 dodatkowo obejmuje:
— zimowy – składane narty-rakiety śnieżne.
— pustynny – dwa zbiorniki z 1,5 l wody.
— morski — łódź MLAS-1 „OB” lub tratwa PSN-1 z pakietem fluoresceiny (barwnik sygnałowy), odsalaczem HO-2 i 10 brykietami odsalaczowymi. Każdy brykiet odsala 700 gramów wody morskiej lub 350 gramów wody oceanicznej.

W Polsce używano wariantu morskiego jako, że dużo rzek, jezior no i kawałeczek morza też był.

NAZ-7BM (BS)
Sprzęt radiokomunikacyjny i sygnalizacyjny

1. Radiostacja R-855UM z baterią „Priboy-2s”; 1 zestaw
2. Naboje sygnałowe kal. 15 mm z urządzeniem do strzelania, 1 kpl.
3. Gwizdek, 1 szt.

Apteczka pierwszej pomocy, 1 zestaw

Sprzęt kempingowy

1. Zapałki wiatroodporne, 10 szt.
2. Suche paliwo, 45 g
3. Kompas, 1 szt.
4. Nóż lotniczy (umieszczany w kieszeni kombinezonu lotniczego), 1 szt.
5. Filtr/okulary przeciwsłoneczne, 1 szt.
6. Otwieracz do puszek, 1 szt.
7. Latarka FM-1 z bateriami, 1 szt. (tylko w NAZ-7BM)

Poradnik przetrwania, broszura, 1 szt.

Zapasy żywności

1. Butelki (zbiorniki) z wodą szt. 1 dla 1,5l
2. Konserwa mięsna 200 g
3. Sól, 60g

Strzelba z amunicją kalibru 16-12

NAZ-7M
NAZ-7M był stosowany od 1974 r. praktycznie wszędzie i do dziś jest używany: w systemach ratunkowych oraz w fotelach katapultowych K-36 wszelkich modyfikacji (Naz-7 jest w MiG-29, Su-27, Su-24, Su-25, MiG-31, TU-22M3 i wszystkich innych nowoczesnych samolotach bloku wschodniego).

Waga – 11 kg.

Sprzęt sygnalizacyjny i łącznościowy

1. Radiolatarnia automatyczna „Komar-2M” – R-855UM (R-855A1) z baterią „Priboj-2s”
2. Naboje sygnałowe kal. 15 mm z urządzeniem do strzelania, 1 kpl.
3. Lustro sygnałowe, 1 szt.
4. Barwnik sygnałowy, 1 opakowanie (dołączony do jednostki pływającej)

Apteczka pierwszej pomocy, 1 zestaw

1. Bandaż
2. Jod
3. Pantocyd
4. Opakowanie opatrunków
5. Promedol
6. Morfina

Sprzęt kempingowy

1. Zapałki wiatroodporne, 20 szt.
2. Nóż „maczeta”, 1 szt.
3. Nóż lotniczy, 1 szt. (umieszczony w kieszeni kombinezonu lotniczego)
4. Suche paliwo, 45 g
5. Filtr/okulary przeciwsłoneczne, 1 szt.

Przewodnik przetrwania, broszura 1 egzemplarz

Łódź ratownicza MLAS-1 „OB” lub tratwa PSN-1, 1 szt.

Zapasy żywności

1. Butelki (zbiorniki) z wodą szt. 1 dla 1,5 l (w opcji 2)
2. Cukierki twarde 1020 g (opcja 1)
3. Sól

Strzelba z amunicją kalibru 16-12

Dodatkowe informacje o NAZ-7M które krążą również w Internecie.

NAZ-7M składa się z:

• plecak z wyposażeniem podtrzymującym życie.
• pontonu;
• taśmy mocującej.
  Torba NAZ-7M jest przeznaczona do przenoszenia systemu podtrzymywania życia i taśmy mocującej.
  Torba podzielona jest na 4 kieszenie za pomocą wewnętrznych przegródek:

1. DUŻA KIESZEŃ – do umieszczenia 1,5 l zbiornika na wodę (w wersji północnej zastępuje się go cukrem lub twardymi cukierkami – 900 g), maczety i notatnika pilota (w plastikowej torbie znajdują się także okulary z filtrem światła) ;

2. KIESZEŃ W PRAWYM NAROŻNIKU – do umieszczania pudełka, w którym przechowywane są:

• sprzęt sygnalizacyjny (urządzenie do wystrzeliwania nabojów sygnałowych kal. 15 mm i 10 nabojów do niego, lustro sygnałowe);
• sprzęt kempingowy (zapałki odporne na wiatr – 20 szt., paliwo suche – 45 g);
• zapasy spożywcze (cukierki karmelowe w woreczku – 120 g)
• apteczka pierwszej pomocy;
• Naboje 9 mm do pistoletu PM – 16 szt.

3. KIESZEŃ WZDŁUŻNA – na baterię „Priboy-2s” i linkę mocującą;

4. LEWA KIESZEŃ NAROŻNA Z ZAWORAMI – do umieszczenia radiolatarni „Komar – 2m”.
Wszystkie kieszenie posiadają napisy instruktażowe. Barwnik sygnałowy (uranina) jest przytwierdzany do pontonu. Nóż-piłę lotniczą umieszcza się w kieszeni munduru.

Apteczka pierwszej pomocy zawiera:

• sterylny pakiet opatrunkowy i bandaż;
• wkład z dwiema ampułkami jodu;
• dwie strzykawki z promedolem.
  Wszystkie leki należy umieścić w płóciennym woreczku z ich listą na nim.

Zasada działania NAZ-7M
Po katapultowaniu się pilota, kiedy otwiera się spadochron, zestaw NAZ-7M wyciągany jest z miski fotela (po drodze przerywa drut zabezpieczający).
Podczas procesu opadania plecaka wykonywane są następujące czynności:

• piroucinaki odblokowują klapy pokrywy i uwalniają tratwę,
• uwalniana jest radiolatarnia Komar-2M z kieszeni plecaka NAZ;
• uruchamiana jest butla z dwutlenkiem węgla, następuje napełnienie bojki Komar-2M i rozłożenie anteny;
• włączenie zasilania i automatyczna sygnalizacja za pomocą radiolatarni;
• następuje oddzielenie łodzi, aktywacja butli z dwutlenkiem węgla i napełnienie jej gazem.
  Po wodowaniu (lądowaniu) należy uwolnić się z plecaka spadochronowego, uprzęży i ​​spadochronu poprzez rozerwanie specjalnego szwu (pomalowanego na pomarańczowo, wytrzymałość szwu na rozciąganie 5-15 kg).

W czasie działań bojowych, kiedy nie wiadomo kto pierwszy może dotrzeć do rozbitka/sygnału radiolatarni – ratownicy przyjaciela czy wroga – to pilot sam włącza radiostację do odbioru, i oczekuje na przekazanie zaszyfrowanego komunikatu.

NAZ-7MB
Sprzęt radiokomunikacyjny i sygnalizacyjny

1. Radiolatarnia automatyczna „Komar-2M” z baterią „Priboj-2s”
2. Kaseta sygnałowa/świeca PSND, 2 szt.
3. Naboje sygnałowe kal. 15 mm z urządzeniem do strzelania, 1 kpl.
4. Lustro sygnałowe, 1 szt.

Zestaw pierwszej pomocy

Sprzęt kempingowy

1. Zapałki wiatroodporne, 20 szt.
2. Nóż „maczeta”, 1 szt.
3. Okulary z filtrem światła, 1 szt.

Przewodnik przetrwania, broszura 1 egzemplarz

Zapasy żywności

1. Butelki (zbiorniki) z wodą 2 szt. 0,5l każdy
2. Cukierki karmelowe 120 g
3. Sól, 60g

Strzelba z amunicją kalibru 16-12

W internecie dostępny jest opis także innej wersji wyposażenia NAZ-7MB, nie mający potwierdzenia w oficjalnej instrukcji.

Przeznaczenie: podtrzymywanie życia członków załóg samolotów po awaryjnym opuszczeniu ich pokładu, a także przechowywanie systemu Komar-2M i AKS-74U.

Opis:

• plecak jest to pokrowiec, podzielony wewnętrznymi przegrodami na kieszenie, które są zamykane na suwaki
• linka mocująca – do połączenia NAZ-7MB z plecakiem systemu spadochronowego lub pokrowcem fotela katapultowego
• zapas żywności – karmel w opakowaniu (120g)
• 2 zbiorniki z wodą, każdy po 1000g
• sól (60)
• sprzęt kempingowy – zapałki w opakowaniu (2 pudełka)
• naboje pistoletowe w pudełku (1 komplet)
• kompas w zestawie
• nóż „maczeta”
• Karabin szturmowy AKS-74U
• magazynki AKS-74U (4 szt.)
• instrukcja w opakowaniu
• okulary z filtrem światła
• środki łączności i sygnalizacji – „Komar-2M”
• naboje sygnałowe kal. 15 mm z urządzeniem do odpalania
• świeca PSND-30
• leki i opatrunki (lista i przeznaczenie podane są na etykiecie przymocowanej do wieczka)

Na forum pilotów znalazłem również informację, że zestaw zawierać mógł 2 granaty F-1.

NAZ-8
NAZ-8 umieszczano w fotelach katapultowych wczesnych modyfikacji K-36 (bez butli tlenowej w profilowanej osłonie),

Waga – 18 kg

Sprzęt sygnalizacyjny i łącznościowy

1. Środki łączności i sygnalizacji – „Komar-2M” – R-855UM (R-855A1) z baterią „Priboj-2s”
2. Kaseta sygnałowa/świeca PSND, 1 szt.
3. Naboje sygnałowe kal. 15 mm z urządzeniem do odpalania, 1 kpl.
4. Gwizdek, 1 szt.
5. Lustro sygnałowe, 1 szt.
6. Barwnik sygnałowy, 1 opakowanie (dołączony do tratwy)

Apteczka pierwszej pomocy, 1 zestaw

1. Bandaż
2. Jod
3. Pantocyd
4. Plaster bakteriobójczy
5. Środek odstraszający komary
6. Perkofen
7. Kofeina
8. Lewomycetyna
9. Sulfademisyna.
10. Promedol
11. Aeron.

Sprzęt kempingowy

1. Zapałki wiatroodporne, 30 szt.
2. Nóż „maczeta”, 1 szt.
3. Nóż lotniczy, 1 szt. (umieszczony w kieszeni kombinezonu lotniczego),
4. Suche paliwo, 45 g
5. Sprzęt wędkarski w pudełku 1 zestaw: żyłka, haczyki, ciężarki, błystki, smycze, przynęty sztuczne
6. Kompas, 1 szt.
7. Okulary z filtrem światła, 1 szt.
8. Otwieracz do puszek, 1 szt.
9. Moskitiera, 1 szt.
10. Latarka FM-1 z bateriami 1 szt.
11. Zapasowe baterie do latarki FM-1, 2 szt.
12. Urządzenie do zbierania wody deszczowej (folia polietylenowa), 1 szt.
13. Butelka polietylenowa na wodę (w etui), 1 szt.
14. Czapeczka termoochronna, 1 szt.

Przewodnik przetrwania, broszura 1 egzemplarz

Łódź ratownicza MLAS-1 „OB” lub tratwa PSN-1, 1 szt.

Zapasy żywności

1. Butelki (zbiorniki) z wodą – 1 szt. dla 0,9 l i 1 szt. dla 0,8l
2. Konserwa mięsna 400 g, Rafinowany cukier, Sól, 60g

Strzelba z amunicją kalibru 16-12

NAZ-8B
Sprzęt radiokomunikacyjny i sygnalizacyjny

1. Radiolatarnia automatyczna „Komar-2M” z baterią „Priboj-2s”
2. Kaseta sygnałowa/świeca PSND, 1 szt.
3. Naboje sygnałowe kal. 15 mm z urządzeniem do strzelania, 1 kpl.

Apteczka pierwszej pomocy, 1 zestaw

Sprzęt kempingowy

1. Zapałki wiatroodporne, 20 szt.
2. Kompas, 1 szt.
3. Nóż „maczeta”, 1 szt.
4. Nóż lotniczy, 1 szt. (umieszczony w kieszeni kombinezonu lotniczego)
5. Okulary z filtrem światła, 1 szt.

Przewodnik przetrwania, broszura, 1 egzemplarz

Łódź ratownicza MLAS-1 „OB” lub tratwa PSN-1, 1 szt.

Zapasy żywności

1. Butelki (zbiorniki) z wodą szt. 1 dla 1,8 l
2. Cukierki karmelowe 120 g
3. Sól, 60g

Strzelba z amunicją kalibru 16-12

Znalazłem też mało szczegółową informację (bez potwierdzenia w oficjalnej instrukcji), że NAZ-8B mógł być uzbrojony.

NAZ-I
Ten NAZ jest przeznaczony dla pilotów śmigłowców.

NAZ-I to kamizelka ratunkowa w 3 rozmiarach, zakładana na mundur lotniczy.
Jej głównym przeznaczeniem jest przenoszenie amunicji i sprzętu sygnałowego.

Na kamizelce NAZ-I znajdują się kieszenie, w których można umieścić zestaw wędkarski, magazynki i naboje w paczkach. Czasami manierka, trochę twardej czekolady albo puszka jedzenia.

Sprzęt radiokomunikacyjny i sygnalizacyjny

1. Radiostacja R-855 UM z baterią „Priboy-2s”; 1 zestaw
2. Kabel przejściowy, 1 szt.
3. Kaseta sygnałowa/świeca PSND, 2 szt.
4. Naboje sygnałowe kal. 15 mm z urządzeniem do strzelania, 1 kpl.
5. Lustro sygnałowe, 1 szt.

Apteczka pierwszej pomocy, 1 zestaw

Sprzęt kempingowy

1. Zapałki wiatroodporne, 10 szt.
2. Kompas, 1 szt.
3. Okulary z filtrem światła, 1 szt.

Zapasy żywności

1. Butelki (zbiorniki) z wodą 1 szt. dla 0,5l

Strzelba z amunicją kalibru 16-12

NAZ-IR
W RPASOP GA-91 (główny dokument regulacyjny Rosyjskiego Urzędu Lotnictwa, określający organizację i sposób realizacji działań poszukiwawczo-ratowniczych pasażerów i załóg statków powietrznych) nie ma wzmianki o NAZ-IR. Jednakże jest on wprowadzany na wyposażenie wojska i stanowi dalszą rozbudowę NAZ-I.

NAZ-IR jest przeznaczony do stosowania jako wyposażenie foteli K-37-800M w śmigłowcu K-52, a także w śmigłowcach i samolotach niewyposażonych w fotele wyrzucane, a jego zadaniem jak poprzednich jest zapewnienie członkowi załogi, który opuścił statek powietrzny w sytuacji awaryjnej, możliwości przetrwania i walki na ziemi.

Zdarza się, że piloci pierwszej linii (np. na Su-25) używają kamizelek NAZ-IR jako uzupełnienie do głównego NAZ umieszczonego w fotelu katapultowym.

NAZ-IR także jest kamizelką ratunkową w 3 rozmiarach, noszoną na kombinezonie lotniczym.

Ponieważ NAZ-IR nie jest określony w RPASOP GA-91, nie znany jest jego regulaminowy skład. Na podstawie informacji w internecie można stworzyć specyfikacje techniczną dla NAZ-IR.

Sprzęt specjalny.

1. Kamizelka – 1 szt.
2. Ładownica na granaty – 1 szt.
3. Termos w etui – 1 szt., pojemność 0,5 l.

Sprzęt radiokomunikacyjny i sygnalizacyjny

1. R-855-A1 lub R-855A1M
2. Akumulator „Priboy-2S” (do radiostacji R-855-A1) lub zasilacz sieciowy BP R-855A1M (do radiostacji R-855-A1M)
3. Naboje sygnałowe kal. 15 mm (czerwone) – 10 szt.
4. Urządzenie do wystrzeliwania nabojów sygnałowych kal. 15 mm – 1 szt.
5. Lustro sygnalizacyjne w opakowaniu – 1 szt.
6. Wkład/świeca PSND – 2 szt.
7. Sygnalizator świetlny impulsowy mały MIM-76 – 1 szt.

Amunicja

1. Pistolet APS (Автоматический Пистолет Стечкина) bez kabury – 1 szt.
2. Zapasowy magazynek do APS – 4 szt.
3. Naboje do pistoletu APS – 196 szt.
4. Granaty ręczne F-1 lub RGD-5 z zapalnikami UZRGM – 2 szt.

Środki pomocy medycznej

1. Opatrunek w opakowaniu po 1 sztuce lub Bandaż w opakowaniu po 2 sztuki.
2. 5% roztwór jodu alkoholowego w ampułkach w etui – 2 ampułki
3. Aquatabs w opakowaniu – 1 szt.

Sprzęt kempingowy

1. Tarka i zapałki w opakowaniu – 1 szt.
2. Nóż ze sznurkiem – 1 szt.
3. Okulary z filtrem światła – 1 szt.

Narzędzia orientacyjne

1. Kompas nadgarstkowy Adrianov KA-5 – 1 szt.

ZIP

1. Tkanina główna – 0,1×0,2 m
2. Nici nylonowe nr 86L khaki – 3 mb
3. Taśma LHH-27 – 0,5m
4. Zapięcie tekstylne H-25m – 0,25m

Worek – 1 szt.
Broszura NAZ-IR – 1 kopia.

Masa w pełni wyposażonego NAZ-IR nie przekracza 10 kg.

Doboru rozmiaru kamizelki NAZ-IR w zależności od obwodu klatki piersiowej dokonuje się zgodnie z załączoną tabelą.

Rozmiar kamizelki 1 Obwód połowy klatki piersiowej, 46…52 cm
Rozmiar 2 obwód 50…56cm
Rozmiar 3 obwód 54…58 cm

W kwietniu 2019 r. media poinformowały, że po operacji w Syrii Ministerstwo Obrony rozpoczęło zakrojoną na szeroką skalę modernizację sprzętu ratowniczego dla pilotów . Rosyjski resort wojskowy zakupić miał ponad dwa tysiące nowych przenośnych zestawów ratunkowych NAZ-IR.

Szczegóły dotyczące montażu NAZ-ów lotniczych z RPASOP GA-91

1. Przenośne zestawy NAZ-I przeznaczone są dla personelu latającego śmigłowców i umieszczane są na kombinezonie lotniczym.
2. NAZ-7BM (NAZ-7BS) jest wyposażony w plecak NAZ-7.
3. NAZ-7MB dostarczany jest w plecaku NAZ-7M z dodatkowym pokrowcem przymocowanym do plecaka NAZ.
4. NAZ-8B dostarczany jest w plecaku NAZ-8.
5. W przypadku stosowania NAZ-7 z systemem spadochronowym PS-M serii 4, zestaw awaryjnego zaopatrzenia zawiera dodatkowo nóż „maczeta” w etui.

Racje żywnościowe w NAZ
W wyżej wymienionych NAZ-ach żywność ujęta jest zgodnie z RPASOP GA-91.

Obowiązuje jednak kilka innych rozporządzeń, które określają odstępstwa, produkty niezbędne w przypadkach szczególnych.

Sprzęt wędkarski w lotnictwie NAZ
Trudno dotrzeć do norm opisujących sprzęt wędkarski, jednak można określić ze na zestaw składa się:

• żyłka wędkarska
• haki
• obciążniki
• błystki
• smycze
• przynęty sztuczne

W Naz 7 występują dwie wersje sprzętu wędkarskiego: z zielonymi ważkami i z ważkami w kolorze skóry, podczas gdy haki, smycze i wszystko inne jest takie samo.

Apteczka pierwszej pomocy w lotniczym zasobniku NAZ
Podobnie jak w przypadku sprzętu wędkarskiego, jej skład opiera się na informacjach z internetowych doniesień.

Dla NAZ-7 skład apteczki to:

1. Bandaż
2. Jod
3. Pantocyd
4. Opakowanie na opatrunki
5. Promedol
6. Morfina
7. Opakowanie miękkie

W NAZ-8:

1. Bandaż
2. Jod
3. Pantocyd
4. Plaster bakteriobójczy
5. Środek odstraszający komary
6. Pirkofen
7. Kofeina
8. Lewomycetyna
9. Sulfademisyna
10. Promedol
11. Aeron
12. Pakiet (nie mogę ustalić czego)??

Środki odurzające (promedol i morfina) są w czasie pokoju wyłączone z apteczek zestawów ratunkowych w lotnictwie.

Broń w NAZ
Broń nie jest ujęta w specyfikacji żadnego z zasobników NAZ. W przepisach jest jednak zapis, że dowódca jednostki wojskowej może zdecydować, co wchodzi w skład NAZ, dotyczy to także rodzaju broni jaka może znaleźć się w zasobnikach.

W czasie pokoju broń nie wchodzi w skład zasobników NAZ. Dodaje się ją wyłącznie w trakcie operacji wojskowych. Zasobniki mogą więc zawierać : karabin maszynowy, pistolet lub granaty.

Pistolet
Pistolet jest bronią służbową. Dlatego też często wspomina się o standardzie wszystkich sił zbrojnych – Pistolet Makarowa (PM).

W NAZ piloci mają w kieszeni jedynie zapasowy pakiet nabojów i pistolet.

Zdarzało się, że w Afganistanie pistolet i dwa magazynki noszono na pasku w kaburze. Dodatkowo w kieszeni noszono 2 opakowania naboi (32 szt.). Niektórzy piloci w Afganistanie posiadali automatyczny pistolet Stechkin (na przykład piloci Su-17M3).

Różne portale informacyjne podają, że pistolet Stechnika jest używany przez pilotów w Syrii. Mają przy sobie cztery dodatkowe magazynki, każdy mieszczący 20 naboi.

Karabinek samopowtarzalny
Zazwyczaj wymienia się tu AKS-74U (AKSU).
Aby karabinek maszynowy zmieścił się w NAZ samolotu, przechodzi on modyfikacje, które obejmują usunięcie tłumika płomienia i kolby.

Podczas konfliktu w Afganistanie, miejsce na zasobniki NAZ w fotelach katapultowych zostały zmodyfikowane (wyfrezowane), by pomieściły karabinek maszynowy i cztery magazynki z nabojami, montowano wtedy NAZ w okrojonej konfiguracji.

Zdarzało się ponoć w Afganistanie, że ​​karabinek AKSU był przymocowany na zewnątrz NAZ na 1,5-metrowej linie z już zamontowanym magazynkiem. Niektórzy zabrali też drugi AKSU.

Czasami można natknąć się na zdjęcia pilotów śmigłowców, na których NAZ-I był wyposażony w karabin szturmowy AKS-74U umieszczony w plastikowej kaburze na udzie (z czego szybko zrezygnowano).

W książce „Afganistan. Wojna oficerów wywiadu” (W. Markowski, W. Miljaczenko) czytamy:

„Do karabinka szturmowego AKS-74U dostarczono specjalną plastikową kaburę udową z mocowaniami do pasów naramiennych, biodrowych i kolanowych. W praktyce używano jej niezwykle rzadko, okazała się niewygodna i nieporęczna, noszono ją tylko na paradach i do zdjęć pamiątkowych.”

W 2021 roku pojawiła się informacja, że ​​specjaliści koncernu Kałasznikow zmodyfikowali karabin szturmowy AM-17, aby uzbroić nim pilotów myśliwców Su-35 i Su-57.

Karabin maszynowy
W 2002 roku karabin maszynowy AEK-919K „Kashtan” stanowił uzbrojenie załóg śmigłowców Ka-50 „Black Shark” operujących na obszarze działań wojennych w Czeczenii i Dagestanie.

W latach 2019 – początek 2023 pojawiły się informacje o włączeniu PP-2000 do zestawów NAZ.

We wrześniu 2021 r. serwisy informacyjne poinformowały, że pistolet maszynowy PPK-20 został włączony do zestawów NAZ pilotów bombowców, lotnictwa szturmowego i myśliwskiego Sił Powietrzno-Kosmicznych Federacji Rosyjskiej. Karabin PPK-20 zmieści się w NAZ-ie ze złożoną kolbą, bez magazynków i tłumika płomieni a także bez innych dodatków. Pilot zabiera ze sobą magazynki z amunicją i inne elementy wyposażenia strzeleckiego w nowym ekwipunku (prawdopodobnie chodzi o ekwipunek NAZ-IR).

Granaty
Zazwyczaj podaje się F-1, rzadziej RGD-5. Można je umieścić zarówno w NAZ, jak i w kieszeniach na pasku.
W Afganistanie niektórzy piloci wkładali granaty do kieszeni swoich kombinezonów.

Wiktor Markowski napisał w swoim artykule „Su-24 w Afganistanie”

„Gdy piloci śmigłowców lądowali awaryjnie w odległych zakątkach, musieli polegać na własnym szczęściu i zapasie amunicji. Obowiązkowy zestaw, oprócz standardowego PM z czterema magazynkami, zawierał także AKS-74U, cztery magazynki do niego, parę „cytryn” F-1 i granaty RGD-5. Karabin maszynowy, jako najcenniejszy, był ukryty pod systemem zawieszenia spadochronu, a resztę zapasów upychano do kieszeni (co było bardzo niewygodne, i niszczyło kieszenie). Nie było możliwości zdobycia specjalnych kamizelek ratunkowych (bojowych NAZ-I), nawet piloci śmigłowców w Afganistanie nie mieli ich wystarczająco dużo.”

O wykorzystaniu zasobników NAZ w praktyce

Oficjalnie zasobniki NAZ wydawane były za pokwitowaniem w „Książce wydawania sprzętu wys-rat na loty”. Po zakończonych lotach odpowiedzialny mech. sł. wys-rat odbierał dany sprzęt. Często jednak piloci dysponowali swoimi zasobnikami we własnym zakresie, a ew. podmianka następowała gdy sprzęt był niesprawny albo trzeba było zrobić prace okresowe lub też skończył się resurs techniczny.

Interesujące są przypadki rzeczywistego wykorzystania NAZ, co z zestawu okazywało się najbardziej przydatne w sytuacji awaryjnej?
Więc najczęściej uruchamiany jest ponton (tratwa) i automatyczna radiolatarnia „Komar-2M”. Dzieje się tak, ponieważ są one uruchamiane automatycznie. Oczywiście, nawet jeśli nie są później wykorzystane.
Statystycznie często wykorzystywana jest też broń. Ponieważ NAZ-y lotnicze są używane na samolotach wojskowych, które siłą rzeczy czasem są zestrzeliwane (często w pobliżu pozycji wroga), piloci są zmuszeni do obrony… o ile oczywiście są żywi i przytomni.
Wykorzystywany jest także sprzęt sygnalizacyjny i komunikacyjny – do wysyłania sygnałów, by ekipy poszukiwawczo-ratownicze mogły odnaleźć zestrzelonych pilotów.

Inne elementy zestawów są użytkowane sporadycznie. Z reguły pilot ginie/zostaje pojmany lub w krótkim czasie przybywa po niego ekipa ratunkowa. A nawet jeśli nie ma w okolicy wroga, pilot i tak nie łowi ryb, nie rozpala ognisk itp., aby nie zwracać na siebie uwagi.

Najwięcej elementów NAZ wykorzystywanych jest podczas szkolenia pilotów. Choć spotyka się też głosy, że takie szkolenie to raczej „piknik na łonie natury z wykorzystaniem sprzętu z NAZ…

Materiały na podstawie rosyjskojęzycznych stron i for internetowych. Za ewentualne błędy przepraszam, mogą wynikać z nieumiejętnego tłumaczenia, oraz z mojego braku wiedzy praktycznej… Jeśli znajdziecie jakiś błąd, proszę dajcie znać 🙂