Przy kościele garnizonowym Świętego Kazimierza Królewicza w Białej Podlaskiej (przy ul. Dokudowskiej) wznosi się pomnik poświęcony pamięci pilotów, którzy zginęli śmiercią lotnika. Pomnik stał się miejscem upamiętnienia także innych wydarzeń i osób, składa się z wielu głazów z tablicami pamiątkowymi, jest samolotowe śmigło, oraz dwa samoloty ustawione w pozycji „do lotu”.
PZL TS-11 Iskra n/b 1233 / 3H-1233
Samolot PZL TS-11 Iskra o numerze bocznym 1233, i numerze seryjnym 3H-1233 w powietrzu spędził 2195 godzin i 1 minutę, wykonał 3652 lądowania. Iskra ostatnie loty wykonywała w dęblińskiej „Szkole Orląt”.
Dane o „przebiegu” znajdowały się też po lewej stronie samolotu, na wlocie powietrza, gdzie umieszczony był napis „BABCIA SWOJE NALATAŁA, EMERYTKĄ JUŻ ZOSTAŁA” 16.07.2010, NALOT: 2195 godz. 01 min, LĄDOWAŃ 3652. Obecnie napis jest już nieczytelny, został tylko numer seryjny 3H1233. W Iskrze jest umieszczony manekin pilota.
Dzięki pani Marcie Nitek o samolocie dowiedzieć możemy się trochę więcej:
Iskra n/b 1233 była osobistym samolotem gen. A. Czabana, który przyleciał nią na ZLOT Dowódców w Dęblinie w maju 2005 r. Natomiast A. Czaban był dowódcą 61 LPSz-B w Białej Podlaskiej od kwietnia 1996 r. do czerwca 2000 r.
MiG-17 PF n/b 306, namalowany fikcyjny 5058 / 53310306
Drugim samolotem jest Mikoyan Gurevich MiG-17PF n/b 306, namalowany fikcyjny 5058 / 53310306. Samolot nosi obecnie fikcyjny (niestosowany w trakcie eksploatacji) numer 5058, który pochodzi od numeru jednostki wojskowej 61 Lotniczego Pułku Szkolno-Bojowego (JW 5058).
Pani Marta Nitek uzupełniła historię i tego samolotu:
MiG-17PF to jedna z dwunastu maszyn tego typu, zakupiona w 1955 roku. Latał z numerem taktycznym 306. Służbę rozpoczął w sierpniu 1955 r. w 21 SELM na warszawskim Bemowie. Od 1956 r. był na stanie 28 PLM w Słupsku. Samolot przyleciał do Białej w pierwszej połowie lat 80-tych „o własnych siłach” z resztką resursu. Do chwili wylatania zapasu godzin, używany był w celu szkolenia pilotów przechodzących z Limów-2 na Limy-5. Po skreśleniu ze stanu, wyciągnięto z niego silnik, który następnie trafił do jednej z sal wykładowym w bloku szkoleniowym sztabowca JW 5058. Płatowiec trafił natomiast na cokół i początkowo stał na terenie jednostki vis-à-vis wjazdu od strony ul. Łomaskiej. Następnie (latem 2002 r.) został przeniesiony w docelowe miejsce obok kościoła garnizonowego.
Dziękuję Pani Marcie, że podzieliła się tymi informacjami, jednocześnie pozwalając mi uzupełnić ten wpis.
Przed MiGiem umieszczony jest głaz z tablicą „WSZYSTKO MA SWÓJ POCZĄTEK ALE NIE MA KOŃCA … WIĘC CHOCIAŻ JESTEŚ GDZIEŚ WŚRÓD GWIAZD, WOLNY OD WSZELKICH ZIEMSKICH TRWÓG, TUTAJ NA ZAWSZE ZOSTAŁ TWÓJ ŚLAD, A Z NIM TĘSKNOTA, PAMIĘĆ I BÓL. KOLEGOM PILOTOM, KTÓRZY ZGINĘLI ŚMIERCIĄ LOTNIKA W CZASIE WYKONYWANIA OBOWIĄZKÓW W POWIETRZU. STOWARZYSZENIE SENIORÓW LOTNICTWA, PILOCI 61 LPSzB i 3 OSzL. BIAŁA PODLASKA 28.8.2002 R.”, pod napisem loga sygnotariuszy. Tuż obok jest też kamienna tablica z następującym napisem„16.IX.1933 NA UCZCZENIE JUBILEUSZU 1900 LECIA ŚMIERCI CHRYSTUSA PANA I PAMIĄTKĘ TRAGICZNEJ ŚMIERCI LOTNIKÓW, MATKO BOLESNA MÓDL SIĘ ZA NAMI! TĄ PAMIĄTKĘ STAWIA MATKA” i śmigło z tabliczką na której czytamy „TABLICA UFUNDOWANA W 1933 R. PRZEZ MATKĘ W I ROCZNICĘ TRAGICZNEJ ŚMIECI KAZIMIERZA STEFANIUKA Z UCZNIEM KLUCZYŃSKIM. Tablica przeniesiona z Cmentarza Parafialnego w Białej Podlaskiej. Poświęcenia dokonał Biskup Polowy Wojska Polskiego Gen. dyw. dr hab. Tadeusz Płoski. Biała Podlaska 02.03.2008”
Do samolotu prowadzi brukowana alejka, wzdłuż której ustawione są kamienie z tabliczkami upamiętniającymi dowódców 61 Lotniczego Pułku Szkolno-Bojowego i 3 Ośrodka Szkolenia Lotniczego.
Wokół samolotów ustawione są kolejne kamienie z tablicami. Na jednej z nich wyryty jest napis „CHWAŁA I CZEŚĆ! WETERANOM I KOMBATANTOM POŁUDNIOWEGO PODLASIA UCZESTNIKOM MISJI POKOJOWYCH I STABILIZACYJNYCH 0 CZŁONKOWIE SKMP ONZ, KOŁO NR 43, BIAŁA PODLASKA 3 VI 2018 R.”
Kolejny głaz z tablicami i napisy „DĄB LOTNIK, POSADZONY 6 WRZEŚNIA 2014 ROKU PRZEZ UCZESTNIKÓW ZJAZDU ABSOLWENTÓW SZKOŁY ORLĄT W DĘBLINIE W 40. ROCZNICĘ PROMOCJI” i drugi „SPOTKANIE LOTNICZYCH POKOLEŃ 61 LPSzB w 40 rocznicę przebazowania do Białej Podlaskiej 27 X 2017 r.” po prawej stronie jeszcze „DĄB NIEPODLEGŁOŚCI posadzony w SETNĄ ROCZNICĘ odzyskania przez RZECZPOSPOLITĄ POLSKĄ NIEPODLEGŁOŚCI Posadził Przyjaciel Żołnierzy Przedsiębiorca Marian Wojtiuk, Białą Podlaska, 11 listopada 2018 roku”.
Parafia wojskowa Świętego Kazimierza Królewicza w Białej Podlaskiej znajduje się w Dekanacie Sił Powietrznych Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego (do 27-06-2011 roku parafia należała do Dekanatu Sił Powietrznych Północ). Obsługiwana przez księży diecezjalnych. Erygowana 21 stycznia 1993. Mieści się przy ulicy Dokudowskiej 17.
Współrzędne: 52°1’7″N 23°7’44″E