Blisko szczytu Góry Milechowy (na terenie rezerwatu Milechowy utworzonego w 1978 r.) znajduje się ustawiony w 1935, a odbudowany w 2016 roku krzyż lotniczy poświęcony por. Kazimierzowi Braunowi, porucznikowi obserwatorowi Wojska Polskiego II RP, Kawalerowi Orderu Virtuti Militari. Pomnik znajduje się na wysuniętym cyplu skalnym, prawie naprzeciwko największej atrakcji rezerwatu – Jaskini Piekło o długości 17,5 m. będącej pomnikiem przyrody (czarny szlak turystyczny).

Miejsce w którym znajduje się pomnik, nie ma bezpośredniego związku z katastrofą lotniczą, która wydarzyła się 21 grudnia 1920 w Przemyślu, pozbawiając życia 21-letniego porucznika Kazimierza Brauna. Tego dnia por. Kazimierz Braun wykonywał lot szkoleniowy samolotem Albatros B.II, podczas którego rozbił się uderzając w ziemię. Młodego pilota pochowano w Wieliczce.

Rezerwat Milechowy. Tak wyglądał pomnik 28 września 2005 roku. Fot J. Kubalski

Przed II Wojną Światową prof. Juliusz Braun (późniejszy żołnierz kampanii wrześniowej i podziemia niepodległościowego, jeden z twórców katolickiej organizacji konspiracyjnej „Unia”, więzień czasów stalinowskich, profesor, twórca Świętokrzyskiej Stacji Naukowej Zakładu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Kielcach, społecznik i regionalista), brat por. Kazimierza Brauna osiadł w Milechowach. Chcąc pielęgnować historię rodziny, w 1935 roku przywiózł on drewniany krzyż z mogiły porucznika i ustawił w obecnym miejscu. Pomnik przetrwał wojnę, a mijające lata odcisnęły na nim piętno czasu(w międzyczasie drewniany krzyż zastąpiono metalowym, jak widać na zdjęciu z 2005 roku).

Tak opisywał to miejsce Janusz Kędracki w kieleckim dodatku Gazety Wyborczej „Strome ściany, a z drugiej strony niezbyt wysokie, zachęcają do spróbowania sił we wspinaczce. Na wysuniętym cyplu skalnym, prawie naprzeciwko jaskini Piekło, znajduje się metalowy krzyż na mocno już zniszczonej murowanej podstawie. Stoi w miejscu, gdzie przed wojną znajdował się drewniany krzyż ze śmigłem. W ten sposób mieszkający w Milechowach prof. Juliusz Braun upamiętnił swego brata Kazimierza, pilota wojskowego, który zginął w katastrofie lotniczej pod Lwowem w 1920 roku.”

Na pogarszający się stan miejsca pamięci, zwrócili uwagę członkowie Koła Przewodników Świętokrzyskich na czele z nieżyjącym już znanym regionalistą Tomaszem Wągrowskim. Z pewnością przyczynili się oni do decyzji o odbudowie pomnika.

Krzyż odsłonięto ponownie 13 maja 2017 roku, w obecności członków rodziny Braunów, przyjaciół, samorządowców, i okolicznych mieszkańców. Podczas uroczystości, przypomniano życiorys por. Kazimierza Brauna.

Kazimierz Braun (za Wikipedią) – urodził się w rodzinie Karola i Henryki z Millerów. Maturę złożył w gimnazjum w Tarnowie. Jako uczeń VII klasy wraz z grupą kolegów został aresztowany za działalność polityczną i uwięziony w cytadeli w Krakowie.
19 listopada 1916 zaciągnął się do Legionów Polskich. Został przydzielony do 9 kompanii 2 pułku piechoty. W Polskim Korpusie Posiłkowym ukończył szkołę podchorążych. 12 lutego 1918 został awansowany na plutonowego. Po ich rozwiązaniu jako obywatel austriacki został wcielony 1 maja 1918 do armii austriackiej i wysłany na front włoski. W październiku 1918 przebywał na urlopie w Tarnowie. Brał udział w pracach Polskiej Organizacji Wojskowej jako instruktor i uczestniczył w akcji rozbrajania zaborców.
Po odzyskaniu niepodległości brał udział w wojnie z Ukraińcami w szeregach 16 pułku piechoty. Uczestniczył między innymi w walkach pod Chyrowem, Przemyślem i Lubaczowem. Od 24 marca do 9 czerwca 1919 był słuchaczem Klasy „N” (klasa 9.) Szkoły Podchorążych w Warszawie. Na krótko powrócił do batalionu zapasowego 16 pp. 21 czerwca 1919 został mianowany z dniem 1 czerwca 1919 podporucznikiem w piechocie.

Romejko, Zareba – Ku Czci Poległych Lotników Warszawa 1933 (Domena Publiczna)

Wkrótce zgłosił się do Oficerskiej Szkoły Obserwatorów Lotniczych w której szkolił się od 15 października 1919 do 15 marca 1920. 16 marca 1920 roku, po ukończeniu szkoły, został skierowany do 5 eskadry wywiadowczej. W czasie wojny z bolszewikami odznaczył się wielką odwagą i zaangażowaniem w akcjach bojowych. Brał udział w atakach na niskiej wysokości na armię konną Budionnego oraz w bombardowaniu pociągów pancernych. 20 października 1920 otrzymał tytuł i odznakę obserwatora na czas służby w wojskach lotniczych. Za męstwo został odznaczony orderem Virtuti Militari. Za okres walk z bolszewikami został mianowany porucznikiem.
Po wojnie w 1920 Kazimierz Braun zaczął naukę pilotażu. W czasie lotu szkoleniowego na samolocie Albatros B.II rozbił się uderzając w ziemię. Zginął na miejscu na lotnisku w Przemyślu
.

Jak tam trafić

Do rezerwatu najprościej dotrzeć, skręcając z drogi Chęciny-Małogoszcz w prawo do Bolmina, potem do przysiółka Milechowy. Można też spróbować od strony wsi Zakrucze za Małogoszczem, ale trzeba się przeprawić po betonowych płytach przez Wierną Rzekę. Przez rezerwat i koło jaskini Piekło prowadzi znakowana geologiczna ścieżka dydaktyczna (białe kwadraty z ukośnym zielonym paskiem), którą dojść można od strony góry Miedzianki lub Bolmina.

Ja wybrałem się od strony miejscowości Wesoła, parkując auto na skraju lasu (przy znaku zakazu wjazdu). Później leśną ścieżką doszedłem do przecinki na linię energetyczną, skręcając 90 stopki w lewo, następnie na skrzyżowaniu linii energetycznych 90 stopni w prawo, i wraz z wyższą z linii, jej śladem, mijając ambonę myśliwską, dotarłem na szczyt wzniesienia. Według mapy byłem już blisko wejścia do jaskini, wszedłem kilkadziesiąt metrów wgłąb lasu, okazało się jednak, że jaskinia musi być na dole wąwozu, a ja stałem na szczycie jego stromej ściany. Prowadzony ścieżką przemierzyłem kolejnych kilkaset metrów, i na rozgałęzieniu skręciłem w prawo, przecinając wąwóz by znaleźć się po jego drugiej stronie. Tam ścieżka doprowadziła mnie już do celu – czyli pomnika poświęconego pamięci por. Kazimierza Brauna.

Poniżej kilka zdjęć z tej wycieczki

Druga z linii energetycznych prowadzi na szczyt wzniesienia.