[za Wikipedią] 9 września 1939 roku doszło w okolicach Broniny do bitwy między oddziałami Wojska Polskiego a oddziałami armii niemieckiej.
22 Dywizja Piechoty Górskiej, dowodzona przez płk dypl. Leopolda Endel-Ragisa wchodząca w skład Armii „Kraków” stoczyła kilkunastogodzinny bój z Oddziałem Wydzielonym niemieckiego VII Korpusu, powracającym w kierunku Pińczowa po nieudanej próbie przejęcia mostu na Wiśle w Szczucinie dnia 7 września 1939 roku i 27 DP VII Korpusu przybyłą OW na odsiecz z Bogucic koło Pińczowa.
Ocenia się, że bitwa pod Broniną i bitwa polskiego Zgrupowania Południowego Armii Odwodowej Prusy pod Iłżą, w dniach 8–9 września 1939 roku to dwie największe bitwy wojny obronnej 1939 roku na terenie ówczesnego województwa kieleckiego.
Po ciężkim boju w Broninie dywizja przemieściła się w okolice Stopnicy, gdzie doszło do kolejnego starcia z oddziałami niemieckimi, po którym dywizja dotarła w okolice Rytwian z zamiarem wykonania natarcia pozorującego na Staszów.
Straty poniesione w boju pod Broniną przez 22DPG były dotkliwe – szacuje się, że na polu bitwy poległo blisko 200 żołnierzy, w tym kilkunastu oficerów. Było wielu rannych. Ponad 1000 żołnierzy dostało się do niewoli. Artyleria dywizji straciła 13 dział lekkich i 4 ciężkie. Szacunkowe straty niemieckie to około 200 poległych i kilkuset rannych. Większość poległych polskich żołnierzy spoczywa na cmentarzu w pobliskim Szczaworyżu, pozostali na cmentarzu w Busku-Zdroju i w Szańcu.
Broń i uzbrojenie pozostałe po bitwie lub ukryte przez żołnierzy polskich służyło w okresie okupacji niemieckiej partyzantom Batalionów Chłopskich i Armii Krajowej. [Wikipedia]
Sama miejscowość wydaje się być przyklejona do Buska Zdroju od wschodu. O stoczonej niegdyś bitwie przypomina co najmniej kilka miejsc. Pierwsza moją uwagę przykuła 85 mm armata polowa/przeciwpancerna D-44 (obr./wz. 1944), ustawiona w pobliżu świetlicy pojawiła się z okazji 75. rocznicy bitwy pod Broniną, 6 września 2014 roku.
Tuż obok znajduje się orzeł i tarcza z tablicą informacyjną z tekstem:
W DNIU 9 WRZEŚNIA 22 DYWIZJA PIECHOTY GÓRSKIEJ WOJSKA POLSKIEGO POD DOWÓDZTWEM PŁK. DYPL. LEOPOLDA ENDEL RAGISA W MIEJSCOWOŚCI BRONINA STOCZYŁA BITWĘ Z ODDZIAŁEM WYDZIELONYM NIEMIECKIEGO VII KORPUSU I 27 DYWIZJĄ PIECHOTY NIEMIECKIEGO VII KORPUSU KTÓRA PRZYBYŁA NA POMOC ODDZIAŁOWI WYDZIELONEMU.
BITWA POD BRONINĄ BYŁA OBOK BITWY POD IŁŻĄ JEDNĄ Z DWÓCH NAJWIĘKSZYCH BITEW STOCZONYCH PRZEZ WOJSKO POLSKIE W WOJNIE OBRONNEJ 1939 ROKU NA TERENIE BYŁEGO WOJEWÓDZTWA KIELECKIEGO. NA POLU BITWY POLEGŁO OKOŁO 200 ŻOŁNIERZY WOJTEK POLSKIEGO
2014 BRONINA
„Potop” dłuta niemieckiego artysty Ferdynanda Lepcke w oryginale znajduje się od ponad 100 lat w Ogrodzie Regencyjnym w Bydgoszczy. W Broninie oglądać możemy fragment tego monumentu wykonany z gipsu (w przyszłości planowana jest prezentacja całości). Armatę i rzeźbę na przeciw świetlicy widać z trasy krajowej numer 73.
Odbijając na Owczary, na parkingu przy Stawie w Broninie, umiejscowiony jest Pomnik Bohaterów Września 1939.
Z kolei przy trasie 73 w kierunku Stopnicy ustawiony jest Pomnik żołnierzy poległych w bitwie pod Broniną.
Mogiły poległych żołnierzy na cmentarzu w Szczaworyżu, tworzą swoiste „Schody do nieba”, także zwieńczone pomnikiem.
Jeśli zainteresowała Państwa treść tego artykułu, możecie wesprzeć KAC na kilka sposobów. Jeśli na przykład macie Państwo jakieś przedmioty związane z lotnictwem lub inne militaria które mogłyby zostać eksponatami w Kielce Air Collection, zapraszam do kontaktu. Można też postawić mi wirtualną kawę (a że kawy nie piję, to pewnie zamiast niej coś nowego pojawi się w gablotce i na stronie).