W Świdniku, mieście nierozerwalnie związanym z historią polskiego lotnictwa, przy rondzie im. Świdnickiego Lipca 80 ustawiony jest na cokole śmigłowiec SM-1 (Współrzędne: 51°13’2″N 22°41’29″E). Pojawił się tam z okazji 25-lecia nadania Świdnikowi praw miejskich w 1979 r.
SM-1 powstał na licencji radzieckiego Mi-1, ale to w Świdniku uruchomiono jego masową produkcję. Polska otrzymała dokumentację w 1954 lub 1955 roku. Pierwotnie maszyny WSK SM-1 powstawały z części produkowanych w ZSRR, natomiast od 1957 r., montowano je z części produkowanych w Polsce. SM-1 to lekki, jednosilnikowy śmigłowiec w klasycznym układzie z trójłopatowym wirnikiem nośnym i trójłopatowym śmigłem ogonowym. Jego konstrukcja jest całkowicie metalowa, a podwozie składa się z trzech kół. Kadłub dzieli się na trzy główne części: kabinę, belkę ogonową i końcową. W kabinie znajduje się miejsce dla pilota oraz trzech pasażerów, a duże przeszklenia zapewniają doskonałą widoczność. Maszyna napędzana jest silnikiem tłokowym Lit-3 o mocy 570 KM, co pozwalało jej osiągać prędkości rzędu 170 km/h i zasięg do 430 km. W wersji podstawowej długość kadłuba maszyny wynosiła 12,08 m, przy średnicy wirnika głównego rzędu 14,34 metra. Oblot pierwszego egzemplarza miał miejsce w 1956 r., a krótko później ruszyła produkcja seryjna w zakładach WSK Świdnik i trwała do 1965 r.
Więcej o konstrukcji na portalu Polot.net
SM-1 wykorzystywany był w wielu rolach – od transportu, przez ratownictwo medyczne, aż po zadania wojskowe. Jego uniwersalność i niezawodność sprawiły, że stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych śmigłowców swojej epoki.
Pomnikowy SM-1 w 2021 roku przeszedł gruntowny remont. Remont śmigłowca zrealizowano z okazji 70-lecia działalności PZL-Świdnik. Wymieniono wszystkie niezbędne elementy konstrukcyjne, zamontowano nowy komplet łopat wirnika głównego, w całości wymieniono wirnik ogonowy. Uzupełniono ubytki w poszyciu kadłuba. Odświeżono wnętrze kabiny, które wzbogaciło się o imitację tablicy przyrządów. Kadłub pomalowano na nowo, z zachowaniem oryginalnych barw. Ponownie ustawiono go na cokole w lipcu 2021 r.
W ZSRR zbudowano około 1 000 śmigłowców Mil Mi-1. W WSK PZL Świdnik zbudowano około 1 594 śmigłowców SM-1 (Mi-1). Większość z wyprodukowanych w Polsce SM-1 trafiła do Związku Radzieckiego (90%), a także krajów socjalistycznych, choć SM-1 służyły również między innymi w Egipcie, Brazylii i Afganistanie.
Rozwinięciem śmigłowca SM-1 był lekki śmigłowiec wielozadaniowy PZL SM-2 z przekonstruowanym, powiększonym kadłubem. Poniżej kilka zdjęć śmigłowca SM-2 znajdującego się w skarżyskim Muzeum Orła Białego.
