Czy kiedykolwiek np. podczas podróży na wakacje, mając miejsce przy oknie, zwróciliście uwagę na pręty wystające z tyłu skrzydeł(montowane są też z tyłu ogona samolotu)? Taki pręt to „discharger” lub „Static wicks”, odgromnik to chyba najodpowiedniejsze określenie po polsku. Te małe metalowe pręty pełnią w rzeczywistości bardzo ważną funkcję.

Odgromnik na skrzydle samolotu EasyJet Airbus A319-100 (Public domain, via Wikimedia Commons)

Statystycznie w każdy samolot średnio raz w roku uderza piorun i to właśnie te metalowe pręty pomagają rozładować energię elektryczną. Ale nawet bez burzy, podczas każdego lotu, gdy samolot przelatuje po niebie, powietrze, opady ocierają się o poszycie samolotu, powodując gromadzenie się statycznego ładunku elektrycznego (to samo dzieje się, gdy pocieramy balonem włosy). Kiedy ładunek elektryczny jest wystarczająco silny, może powodować zakłócenia elektroniki pokładowej, czy urządzeń komunikacyjnych. Jeśli natomiast ładunek nie jest stały w różnych częściach samolotu, istnieje ogromne ryzyko powstania iskry, a to może doprowadzić do pożaru. A nie jest stały, bo nadmiar elektronów ma tendencję do skupiania się w cienkich tylnych krawędziach samolotu, takich jak końcówki lotek, sterów kierunku, sterów wysokości, klap itp. Dlatego właśnie w tych miejscach montuje się odgromniki. To one zapewniają ścieżkę ujścia dla nadmiaru elektronów, które mogą spłynąć z powrotem do atmosfery, zamiast być zatrzymywane i gromadzone na kadłubie. Końcówka odgromnika wygląda bardzo podobnie do pędzelka i ma bardzo niski opór, co ułatwia ucieczkę elektronów.

Odgromnik jest bardzo niepozorny, sam byłem zaskoczony jego wielkością, ma długość ok 10cm.

Ciekawostką może być to, że większość poszycia samolotu jest połączona z odgromnikami, wyjątkiem są przednie szyby samolotu. To sprawia, że podczas gdy pasażerowie relaksują się w swoich fotelach (po części dzięki odgromnikom, bo błyskawice dookoła samolotu zdecydowanie większości podniosłyby ciśnienie), pilotom towarzyszy czasem pokaz błyskawic na przednich szybach. Na filmie można zobaczyć jak to wygląda (natomiast zaznaczyć trzeba, że w opisie filmu jest błąd, autor określił wyładowania statyczne na przedniej szybie jako ognie św. Elma czym one nie są. Ogień św. Elma to forma plazmy, którą czasami można zobaczyć unoszącą się ze szczytów dachów, wież, iglic i innych spiczastych obiektów w pobliżu burz. Zjawisko to często obserwuje się przed uderzeniem pioruna.)

Prezentowany w Kielce Air Collection odgromnik to:

740007-Tip Null Plus Discharger
Part Number: 740007
For Commercial and Business Class Aircraft
Mounting Type: 611R Series Retainers

Discharger Installation and Type
Installation : Tip
Type : Null Plus Tip

Discharger Electrical Properties
Resistance : 6-120 MΩ
RF Discharge Noise (NoiseQuieting) : 30+ dB

Discharger Physical Properties
Length : 4.75″
Weight (oz) : 0.335
Finish : Chem-Film MIL-DTL-5541 Type II, Class 3

Discharger General Properties
Mounting : 611R Series Retainers
PMA Aircraft : FAA PMA, MIL-DTL-9129E

Federal Specifications
MIL-DTL-9129E; FAA PMA

#104